Yeşim
Yeşim
15 Ekim 2020 Perşembe 11:29
Yerel mahkemenin AYM kararını uygulamaması mümkün mü?

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Adem Sözüer, yerel mahkemenin Anayasa Mahkemesi'nin kararını uygulamamasını Sozcu.com.tr okurları için değerlendirdi. Sözüer yaşananları 'devlet krizi' olarak niteledi.

Anayasa Mahkemesi'nin milletvekilliği düşürülen Enis Berberoğlu hakkında verdiği hak ihlali kararının ardından İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi, yerindelik denetimi kapsamında kaldığı gerekçesiyle yeniden yargılamaya yer olmadığına karar vermişti.

‘GARABETLER ZİNCİRİ YAŞANDI'

Yerel mahkemenin kararının ne anlama geldiğini ve bu işin sonucunun nereye gideceğini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Adem Sözüer’e sorduk. Sözüer yargılama sürecini hatırlatarak Berberoğlu davasını ‘garabetler zinciri’ olarak tanımladı. Önce ilk derece mahkemesinin istinafın bozma kararına direndiğini anlatan Sözüer, “Bu kanuna açıkça aykırıydı. Daha sonra maalesef kanun değişti ve bu yanlışlık kanun oldu.

Konu Yargıtay'a geldiğinde Berberoğlu tekrar milletvekili seçilmişti ve dokunulmazlığı kaldırılmak zorundaydı. Ancak dokunulmazlığı bir kez kalkan, kaç kez milletvekili seçilirse seçilsin ömrünün sonuna kadar dokunulmazlığı kalkmıştır anlamına gelen, Anayasaya açıkça aykırı bir yorum yapıldı ve dokunulmazlığı kaldırılmadan mahkumiyet kararı onandı. Karar kesinleşince aslında milletvekilliğinin düşürülmesi gerekiyordu ama nedense iki yıl hiçbir şey yapılmadı. Ama nedense birden mahkumiyet kararı TBMM'de okundu ve milletvekilliği düştü” değerlendirmesinde bulundu.

CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu/Fotoğraf: Depo Photos

‘YEREL MAHKEMENİN KARARA UYMAMASI HUKUKEN MÜMKÜN DEĞİL'

Yerel bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi’nin kararına uymamasının ve karar hakkında yorum yapmasının hukuken mümkün olmadığını aktaran Sözüer “Anayasa Mahkemesi ise yerinde olarak, ‘dokunulmazlığı kaldırılmadan yargılama yapılmamalıydı’ diyerek hak ihlaline hükmetti. Anayasa Mahkemesi ayrıca 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi ikinci fıkrası gereğince bu kararın nasıl yerine getirileceğine de hükmetti. Bu hüküm çok açık: ‘Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.' Yerel mahkemenin burada herhangi bir yorum yaparak kararı uygulamaması hukuken mümkün değil” ifadelerini kullandı.

‘BU HUKUKA AYKIRI KARAR DA YİNE BİR HAK İHLALİDİR'

“Yerel mahkeme yeniden yargılamayla mahkumiyet hükmünün ortadan kaldırılmasına karar vermeliydi” diyen Sözüer, “Böylece hükümlü sıfatı ortadan kalkan Berberoğlu, milletvekilliğine devam edecek ve yine dokunulmazlık kazanacaktı. İlk derece mahkemesinin yargılamaya devam etmesi için ise TBMM'nin dokunulmazlığı kaldırması gerekecekti. Ama yasa ve Anayasa dışına çıkılarak Anayasa Mahkemesi kararı uygulanmadı. Elbette bu hukuka aykırı karar da yine bir hak ihlalidir. Bu bir devlet krizi” ifadesinde bulundu.

ʻʻ
Türkiye'nin tüm kurumlarıyla acilen hukuka dönüş iradesini ortaya koyması gerekir.
Prof. Dr. Adem Sözüer

“KRİZİN AŞILMASI İÇİN ÜÇ HUKUKİ YOL VAR”

Krizin daha da derinleşmeden üç hukuki yolla çözümünün mümkün olduğunun altını çizen Sözüer, “Bunlardan en doğal olanı, İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını itiraz üzerine inceleyecek olan İstanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesi’nin, AYM kararının yerine getirilmesi yönünde bir karar vermesi. Şayet böyle bir karar vermezse, bu durumda Adalet Bakanlığı kanun yararına bozmaya gidebilir. Üçüncü yol ise Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308. maddesi kapsamında Yargıtay 16. Ceza Dairesinin kararına itiraz edebilir.

Bu yollardan biriyle Anayasa Mahkemesinin uygulanması sağlanmalı. Ama, mahkemelerin üst derece mahkeme kararlarını tanımaması, genelge ile adeta kanun değiştirip baro seçimlerinin ertelenmesi gibi olağandışı hukuka aykırılıkların ardında yatan asıl sorunun çözümü için, Türkiye'nin tüm kurumlarıyla acilen hukuka dönüş iradesini ortaya koyması gerekir.”

ESKİ AYM BAŞKANI KILIÇ: İHLAL ANININ ÖNCESİNE DÖNER
AYM'nin bir önceki başkanı Haşim Kılıç, SÖZCÜ'den Deniz Zeyrek'e yaptığı açıklamada 'AYM ihlal kararı vermişse, durum ihlalin yapıldığı anın öncesine, yani eski haline döner' dedi. Zeyrek, Kılıç'ın görüşünün ardından yazısında şu ifadelere yer verdi: 'Bu tespite göre, 'yeniden yargılama' kararı çerçevesinde dosyanın 14. Ağır Ceza Mahkemesi'nin önüne gitmesi gerekirdi. Öyle de oldu. Anayasa'nın 153. Maddesi gereği mahkemenin önünde tek seçenek vardı: AYM kararı çerçevesinde “yeniden yargılama” sürecini başlatıp, “dokunulmazlık” durumu nedeniyle süreci durdurup, fezlekeyi Adalet Bakanlığı üzerinden TBMM'ye göndermek. Ancak mahkeme dünkü ek kararında bunun yerine “yerindelik denetimi” yapmakla suçladığı AYM'nin “kararını tanımamayı” seçti ve ilk kararında ısrar etti. O karara itiraz merci olan 15. Ağır Ceza Mahkemesi ile devamındaki itiraz mahkemesi olan 2. Bölge Adliye Mahkemesi de (İstinaf Mahkemesi) aynı eğilimde olursa dosya, siyasi müdahalelerle “çetrefil” hale gelmiş bir çok dosya gibi “sıcak patates” olarak Yargıtay'ın kucağına bırakılacak.'

Yerel mahkemenin kararının ardından Anayasa Mahkemesi Üyesi Engin Yıldırım, sosyal medya hesabından bir paylaşım yaptı. Yıldırım, AYM binasının fotoğrafını “Işıklar yanıyor” notuyla paylaştı. Yıldırım daha sonra paylaşımı hakkında özür diledi. AYM ise Yıldırım’ın paylaşımının kurumu bağlamadığını belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan bugün AYM üyesinin paylaşımı sonrası üyenin isterse siyasete atılabileceği değerlendirmesinde bulundu. Erdoğan, “Talihsiz bir paylaşımdı, keşke yapmasıydı, ona düşmezdi. Çok arzu ediyorsa siyasete girsin. AYM Başkanı ve üyeleri aynı düşüncede değilse gereğini yapmalı” dedi.

İstanbul’daki yerel mahkemenin AYM’nin kararını uygulamama yönündeki kararına yönelik görüşlerinin sorulması üzerine Erdoğan, “O tamamen yargının kendi içinde sürdürdüğü bir süreçtir. Geçmişte de bunun örneği Şahin Alpay ile ilgili vardı. Yerel mahkeme karar vermek suretiyle böyle bir adımı atmıştı, demek ki atabiliyor böyle bir adımı, yerel mahkeme bu kararı vermek suretiyle atabileceği bir adımı atmıştır” açıklamasında bulundu.

2018 yılında Anayasa Mahkemesinin 56. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla Anayasa Mahkemesi’nde düzenlenen törenden bir kare. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve AYM Başkanı Zühtü Arslan. Fotoğraf: Depo Photos

https://www.sozcu.com.tr/2020/gundem/yerel-mahkemenin-aym-kararini-uygulamamasi-mumkun-mu-6080911/

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.