25 Mart 2012 Pazar 10:33
Aydınlanmacı kralı öldürdüler

STOCKHOLM

OSMAN İKİZ

Aydınlanmacı kralı öldürdüler

Bundan tam 220 yıl önce 16 Mart 1792 günü, İsveç Kralı III. Gustav operadaki maskeli baloya katılmak için hazırlanmış sarayın geniş salonunda yakınlarıyla sohbet ediyordu. Üzerinde şatafatlı bir kıyafet vardı. Göğsüne madalyalarını da takmıştı. Maskeli baloya kimliğini gizleyen bir kıyafetle gitmek yerine, tanımayanların bile bir bakışta kim olduğunu anlayabileceği bir kıyafetle gidecekti. Maskeli balonun ruhuna uygun olsun diye sadece burnunun tepesine küçük bir karton piramitle, gözlerinin etrafına siyah bant bağlayacaktı. Yakınları bu kıyafetin kendisini gizlemediğini, bu yüzden maskeli baloya uygun olmadığını söylemelerine rağmen kararından dönmedi. Neşeleri yerinde, sohbetleri kıvamındaydı. Bu arada yaver krala bir zarf getirdi. III. Gustav zarfı açtı, içinden çıkan kâğıtta yazılanları okudu ve sonra da katlayarak cebine soktu. Herkes merak etmişti. Kral onları fazla merakta bırakmadı. Mektubun bu akşam baloda kendisine suikast düzenleneceğini bildiren bir uyarı mesajı olduğunu söyledi. Yakınları uyarıyı ciddiye alıp kralı baloya gitmemesi için ikna etmeye çalıştılar ama başaramadılar. Kral korktu dedirtip, dedikoducuların eline malzeme mi vereceğim diyerek, baloya gitmemesi yolunda kendisini ikna etmeye çalışanların çabalarını boşa çıkardı. Oysa asiller sınıfının kendisinden nefret ettiğini biliyordu. 1789da asiller sınıfının iktidarına son vermiş, yeni oluşturduğu parlamentoda bütün sınıfların temsilcilerine yer vermişti. Asiller bunu hazmedememişti. Özgürlük dönemiolarak adlandırdıkları 1789 öncesine dönmek istiyorlardı. Müthiş bir dedikodu kampanyası başlatmışlardı. Ruslara karşı kaybedilen savaşın ağır faturası da bahane edilerek III. Gustavın tahttan indirilmesi gerektiği konuşuluyordu. Planlarına göre kral tahttan indirilecek, yerine küçük yaştaki prens getirilecek, yanına da bir sorumlu tayin edilecekti. III. Gustavın lağv ettiği hükümet tekrar göreve getirilecek ve iktidar asiller, hükümet ve kral arasında paylaşılacaktı. Tabii bu arada asıl iktidar sahipleri gene asiller olacaktı. Asiller, III. Gustavı yıpratmak amacıyla bel altı vuruşlarını da ihmal etmiyorlardı. Fısıltı gazetesiyle kralın iktidarsız olduğunu yayıyorlardı. Prensin asıl babasının kralın arkadaşlarından biri olduğunu söylüyorlardı.

III. Gustavın bütün bunlardan haberi vardı. Ama kendisini güçlü hissediyordu. Başarısı sadece asillerin iktidarına son verip, halkın temsilcilerine parlamentoda yer vermekten ibaret değildi. İsveç tarihinde büyük bir reform olarak kabul edilen bu yapısal değişimi sağlayan III. Gustav, Fransada başlayan Aydınma hareketinin hayranıydı. Aydınlanmayı İsveçe taşımak için İsveç Akademisini, operayı, müzik akademisini kurdu. Asillerin çete haline getirdiği bürokrasiyi büyük bir temizlikle arındırdı. Taraflı çalışan mahkemeleri düzeltti. Polisin işkence yapmasını yasakladı devlet nişanının sadece asillere dağıtılmasına son verdi. O tarihten itibaren, devlet nişanı için başarı ve hizmet ölçü oldu. Bu uygulamanın başlamasına Onurun demokratikleşmesidendi. Yaptıklarıyla onur duyan, kendini güçlü hisseden III. Gustav, bu yüzden asillerin tehditlerine boyun eğmek niyetinde değildi. Baloya gitme vakti gelince kalktı. Kurmuş olmaktan onur duyduğu opera binasına göğsü kabararak girdi, locasına yöneldi. Etrafı sarılmıştı. Bu arada asillerden Jacob Johan Anckarström, kalabalığın arasından sıyrılarak krala yaklaştı ve nasılsınderken silahını ateşledi. Aynı anda ışıklar söndü. Kral hemen saraya götürüldü. Ölmemişti, ama doktorlar kurşunu çıkaramıyorlardı. III Gustav acılar içinde iki hafta yaşadı. 29 Mart 1792 günü öldü.

osman.ikiz@tele2.se

Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

banner177