10 Ekim 2011 Pazartesi 11:34
200 Yıllık Anayasa Maceramız
25 yıldır ihtiyacı olan öğrencilere kesintisiz burs sağlayan, okul ve yurtlar açan Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği, karşısına çıkarılan engellere karşın mücadelesini sürdürüyor. Derneğin Başkan Yardımcısı Nihal Kızıl, son olarak “izin almadan yardım toplayabilen kuruluşlardan sayılma” talebinin, başvurunun altıncı yılında “hükümet değişikliği yüzünden” işlemden kaldırıldığını söyledi. Deniz Feneri’nin talebi ise 3 ayda kabul edilmiş. ÖZLEM YÜZAK’ın söyleşisi bulunuyoruz. 

1808’de Sened-i İttifak, 1839da Tanzimat Fermanı, 1856’da Islahat Fermanı, 1876’da Kanun-i Esasi, 1908de Kanun-i Esasinin yenilenmesi, 1921de Teşkilat-ı Esasiye, 1924te Teşkilat-ı Esasiyenin yenilenmesi, 1961 Anayasası ve 1982 Anayasası.

Tarihsel dizine göre her 23 yılda bir yeni anayasa yapmışız. Buna içinde bulunduğumuz anayasa tartışması dahil değil. Son anayasa yapımının üzerinden 29 yıl geçtiği dikkate alınırsa, bugün ortaya yeni bir gereksinimin çıkması da tarihsel akışa uygun, ama...

***

Yürürlükte bulunan 1982 Anayasası zaman içinde çok önemli değişikliklere uğradı. Yazıyı rakamlara boğmak istemem ama, ciddi bir dönemin öncesinde olduğumuz için 1982 Anayasası neye dönmüş; dökümünü yapmakta fayda var.

177 maddelik 1982 Anayasasının 113 maddesi değiştirildi. İlki 1987, sonuncusu Mart 2011 olmak üzere, tam 17 kez küçük ya da büyük anayasa değişikliği yapıldı.

1987’de siyasi yasaklar, ağırlıklı olarak 67, 75, 175. maddeler ve geçici 4. madde değişti. 12 Eylülün siyasi yasak koyduğu politikacılara hakları bu değişikliklerin ardından halkoylamasıyla geri verildi.

1993’te özel televizyonların yayına başlamasıyla birlikte anayasanın 133. maddesi değiştirildi.

1995’te dönemin Meclis Başkanı Hüsamettin Cindorukun birleştiriciliğinde, tüm partilerin eşit katılımıyla meslek odalarından sendikalara kadar siyasi haklarda önemli genişleme sağlayan değişiklikler yapıldı. Bu anayasa paketinde, 33, 52, 53, 67, 68, 69, 75, 84, 85, 93, 127, 135, 149, 171. maddeler ve Başlangıç değişikliği vardı.

1999’da Devlet Güvenlik Mahkemeleriyle ilgili 143. madde değişti. Bu yıl ayrıca 47, 125, 155. madde değişti.

Anayasadaki tek pakette değişiklik rekoru Ecevitin başbakanlığındaki koalisyon hükümetinin. Özünde ABye uyumpaketi olarak yapılan bu değişikliklerle ölüm cezası da kaldırılmıştı. 3 Ekim 2001teki bu pakette Başlangıç, 13, 14, 19, 20, 21, 22, 23, 26, 28, 31, 33, 34, 36, 38, 40, 41, 46, 49, 51, 55, 65, 66, 67, 69, 74, 87, 89, 94, 100, 118, 149 ve geçici 15. madde vardı. Aynı yıl 21 Kasımda da 86. madde değişti.

3 Kasım 2002 seçimlerini AKPnin kazanması, partinin genel başkanı Erdoğanın ise yasaklı olmasının getirdiği tablonun ardından anayasada 8. kez değişikliğe gidildi. 76 ve 78. maddeler değişti.

AKP iktidarı döneminde, anayasa ile iktidar karşı karşıya gelince, anayasada oynama yapıldı.

2004’te 10, 15, 17, 30, 38, 87, 90, 131, 143, 160. maddeler, 2005te 133, 130, 160, 161, 162, 163. maddeler, 2006da 76. madde, 2007de yeni geçici 17. madde, 77, 79, 96, 101, 102. maddeler, 2008de 10. ve 42. maddeler değişti.

12 Eylül 2010da halkoyuna sunulan 16. değişiklikte 10, 20, 23, 41, 51, 53, 54, 74, 84, 96, 125, 128, 129, 144, 145, 146, 147, 148, 149, 156, 157, 159, 166, geçici 15, yeni geçici 18, 19. maddeler vardı. Bu paketin sonuçları hâlâ tartışılıyor.

Son olarak da 17 Mart 2011de sporun geliştirilmesi başlıklı 59. madde değişti.

***

Yukarıdaki tablo 1982 Anayasasının gerek toplumsal gelişimin gerekse iktidar arzularının ışığında büyük bir anlam ve içerik değiştirdiğini ortaya koyuyor. Öyle ki kimi maddelerde birden fazla oynama yapıldı.

Tarihteki en uzun ömürlü anayasamız 37 yılla 1924 Teşkilat-ı Esasiye.

Gelinen noktada, çağın gereklerine göre bütünlüğü olan, Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş değerlerini pekiştiren ve 21. yüzyıla taşıyan bir anayasa güzel olur.

Olur da, bu iş bugünkü iktidar bencilliğiyle olur mu?

AKP önce değişikliğin kaçınılmazlığını topluma ve bir ölçüde öteki partilere kabul ettiriyor... Sonra da mevcuttan daha kötü bir iş yapıyor.

Ancak bu kez söz konusu olan anayasa. Bu, salt siyasi iktidara bırakılamayacak kadar önemli bir konu.

Yenilenmeye evet ama, başkalaşmaya hayır.

Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol